Kaşanlı Köyü

Kaşanlı, Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı bir kürt - alevî köyüdür. Kürtçe ismi Gundi Jîrî' veya Gundê Qaşan'dır.

__Tarihi

Köyün adı iranın Kaşan şehriyle aynı olup nereli olduğu sorulan köy halkı "am kaşina" şeklinde cevap vermektedirler, bu da köy halkının irandan gelmiş olma ihtimailni doğurmaktadır. Kaşanlı köyü bölgenin en eski köylerin den olup köy halkının 15'inci yüzyıl ortalarında bölgeye yerleştiği tahmin edilmektedir.Kasanli, 1400 yillarin sonunda iran`in Kas sehirinde gelip Mardin`e yirlesmistir. Mardin`de dini nedenlerden dolayi Göc etmek zorunda kalmislar. 2 veya 3 ev Diyarbakir`a gitmis. Geri kalanlar Malatya`nin Dogansehir ilcesine su anki ismiyle Topraktepe Köyü olan Köye yirlesmisler.
_Bir kismi ordan Su anki ismiyle Elbistan ilcesine bagli Atmali Kasanli olan Köye gelmis ve oraya yerlesmislerdir. Bundan 300 yil önce yani Karabekirler Zamaninda su an Afsin Kasanli köyüne gelmisler. Karabekirler Cogulhan yirine vermisler ama kabul etmemisler. illahta Karakaya`yi istiyoruz demisler. Daha sonra Örenli, Hatice Pinari ve inci köyleri kurulmus. Kaşanlının bölgedeki diğer köyleri male çiya, poskoflu, örenli(Gundi orte) ve haticepınarı köy(Gundi jori)leridir.
_Bu köylerden Poskoflu, Örenli ve Haticepinari, Karakuyu aslen ermeni köyleri olup, 1915 katliaminda Poskoflu köyünde kalan 2-3 aile evlerini bir kac öküze satarak göc etmislerdir. Poskof'lu zaten ne türkce, ne de kürtce bir kelimedir. Örenli ve Haticepinari devletin sonradan uydurdugu isimlerdir, cünkü kurmancî olarak köylüler gundî jori demektedirler. Poskoflu'yuda su an "inci köy" diye bir isim uydurulmustur. köyde eski devirlerden kalma tarihi kalıntılar yanında, köyün doğu kesiminde, saraycık şehrine ait kalıntılar ve su sarnıçları bulunmuştur, ayrıca önemli yerleri Tûyi Ner, Kız-oğlan Yontmataş heykeli ve Kis Köprüsür.
_____________

 

Dış Kaynak: Kaşanlı Köyü; bağlı bulunduğu Afşin îlçesinin kuzeydoğusunda ve îlçeye 30 km uzaklıkta, engebeli bir alan üzerine kurulmuştur, îlçeye doğru yer şekilleri sade bir hal alır.Güney batısında Büğet Köyü, kuzeyinde Küçüktatlar Köyü, doğusunda Elbistan İlcesine bağlı Elmalı Köyü ile komşu olan yerleşim alanının ortalama yüksekliği 1280 metredir.

Kaşanlı Koyunun tarihi çok eskilere dayanmaktadır. İran'ın orta-batı şehirlerinden Kasan Şehri, Şah ismail'in oğlu Elkas-Mirza tarafından ele geçirilince 500 kadar aile Diyarbakır Beyliğine sığınmışlar ve surlara yerleştirilmişlerdir. Diyarbakır Beyinin kendilerinden kız istemeleri üzerine, Diyarbakır-Maden'e göç etmişler. Bir kısmı Maden'de kalırken, bir kısmı da Adıyaman, Maraş-Pazarcık, Malatya-Doğanşehir, Sivas, Maraş-Elbistan-Atmalı Kaşanlısı na gelerek, Karabekire sığınır ve yerleşmek için yer isterler. Kendilerine, bugünkü Afşin-Elbistan Termik Santralının yeri gösterilir. Ancak, kendilerinin Diyar-i Bab dedikleri ve daha önceleri (İlhanlılar döneminde) tanıdıkları söylenen bu bölgeyi "Kara Kale"yi isterler. Kara Kale zannettikleri aynı bölgede bulunan Tilkiler Kalesine, bugünkü Kaşanlıya yerleşirler. Buranın halkının İran Kaşan şehrinden gelmiş olmaları nedeniyle bunlara, kendileri ve çevre halkı tarafından"Kaşan", yerleştikleri alana. da "Kaşanlı" denmiştir. Daha sonraları köyün resmi adı da Kaşanlı olmuştur.

Devlet İstatistik Enstitüsünün resmi verilerine göre, 1990 nüfus sayımında köyde 1517 kişi yaşarken, 1997 nüfus sayımında ise,nüfusun 950'ye kadar düştüğü belirtilmektedir, bölgedeki gelir kaynaklarının yetersizliği ve hızla artan nüfusu besleyememesi yüzünden, nüfusun büyük bir kısmı,yurtiçinde ekonomik koşulları daha iyi olan il ve ilçelere, bir kısmı da yurt dışına çalışmaya gitmişlerdir.

Karasal iklimin hakim olduğu köyde; yazlar sıcak ve kurak kışları ise soğuk ve kar yağışlı geçmektedir. Yakacak olarak tezek, odun ve kömür kullanılmaktadır.

Bu iklim koşullarında köyün geçim kaynakları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

Köyde yaşayan faal nüfusun %40'ı ticaretle, %40'ı tarımla, %20'si ise hayvancılıkla uğraşmaktadır. Köyde yetiştirilen tarım ürünlerinin yanı sıra bağcılık ve arıcılık yapılmaktadır.

Köyde resmi kurum olarak 300 öğrencisi mevcut olan bir ilköğretim okulu, bir de sağlık ocağı bulunmaktadır. Orta öğrenime devam etmek isteyen öğrenciler, Afşin veya Elbistan İlçelerindeki orta dereceli okullarda öğrenim görmektedirler. Köyde okuma yazma oranı yüksek olup, her meslekten nitelikli insanlar yetişmektedir. Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte okuma- yazmaya önem verilmesi nedeniyle, Cumhuriyetin 10. yıl kutlamaları bu köyde yapılmıştır.

Bağlı bulunduğu Afşin İlcesine 30 km, Elbistan ilcesine ise 44 km uzaklıkta bulunan köy, her iki ilçe ile de ulaşım imkanına sahiptir. Diğer il ve ilçelerle olan ulaşımım da bu iki ilçe üzerinden sağlamaktadır. Yine ticaretin! de, en çok bu iki ilçe ile yapmaktadır. Daha çok tarımsal ve hayvansal ürünler satarken, giyim ve köyde üretilmeyen gıda maddeleri ve beyaz eşya satın almaktadır.

Kaşanlı Köyü; tarihi kalıntılar açısından incelendiğinde, Roma döneminden kalma taş kabartma olan Kız-Oğlan kabartması ve kis olarak bilinen taş köprü ve höyük bulunmaktadır. Ayrıca köyün doğu kesiminde, saraycık şehrine ait kalıntılar ve su sarnıçları bulunmuştur.

__KAŞANLI Kelimesinin Etimolojisi

 

Köyün adı İran'ın Kaşan Şehriyle aynı olup nereli olduğu sorulan köy halkı "Amê Qaşîne" şeklinde cevap vermektedirler. Yani "Biz Kaş'lıyız" derler... Qaş= Kaş; Qaşî=Kaş'lı; Qaşan=Kaş'lar; Sonradan Köy isimlerinin Türkçeleştirilmesiyle Köye Kaşanlı, Halkına ise Kaşanlı'lar denmiştir. Mantık hatası vardır; Yani Kaşanlı kelimesi, "Kaş'larlı" demek oluyor, Kaşanlılar ise "Kaş'larlılar" gibi saçmasapan birşey oluyor. Türkçeleştirmeyle Kelimenin kökeni yıpratılmıştır....... Köyün iki ismi vardır: 1. si Köyün diğer akraba köyleriyle konumunu belirtmek için kullndığı "Gundê Jîrî", 2.si de Köylülerin aslen nereli olduğunu belirtmek için kullandıkları "Kaşan Köyü" yani Kaşanlı'dır...

 

 

__Kültür

Eskiden Niri Barano şenlikleri yapılırdı şimdi yapılmamatadır, Köy üzümleri ve üzümlerle yapılan tatlı yiyecekleriyle ünlüdür hatta bir ara "üzüm festivali" yapılmıştır ama bağ'ların azlığıyla bu festivale sadece 3 yıl devam edilebilmiştir... Köy diğer akraba aşiretleri gibi Alevi-Kürt(Kurmancî) lehçesini kullanır.

__Coğrafya

Kahramanmaraş iline 185 km, Afşin ilçesine 35 km uzaklıktadır.

__İklim

Köyün iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.


__Nüfus

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007 - ?
2000 -1594
1997 - 2373


__Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım, ticaret ve hayvancılığa dayalıdır.

_Muhtarlık

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır.

Seçildikleri yıllara göre köy muhtarları:

2009 - Yusuf Güzel
2004 - Derviş Köse
1999 - Seyit Fırat
1994 - Mustafa Mısır
1989 - Dursun Can
1984 - Süleyman Erdoğan
1977 - Süleyman Erdoğan
1973 - Dursun Can
1970 - Reşit öztürk
1967 - Hasan Hüseyin Söbe
1960 - Salman Altun
1957 - Kanber Köse
1955 - Ali İlik
1950 - Yusuf Çapar